Yuletide Carols ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Jula Karolaro

Riu Riu Chiu
Unabridged version in Spanish; English; Esperanto


Note: the complete score below comprises five jpegs of 320 KB each or less, which can also be separately opened and saved (by right-clicking in each image) and printed on five 8 1/2 x 11 pages if desired. Or you can make a better readout or printout from the five-page pdf file here.
Noto: La tuta partituro sube ampleksas kvin jpeg-oj, ĉiu po 320 KB aŭ malpli, kiuj povus esti ankaŭ aparte malfermataj kaj tenataj (per dekstre-klikante ĉiun bildon) kaj elpresataj sur kvin paĝoj, A4 aŭ letera, se dezirata. Aŭ vi povas fari pli bonan ellagaĵon aŭ elpresaĵon el la kvin-paĝa pdf-dosiero ĉi tie.
Or go to HTML lyrics only.
Aŭ vidu nur lirikojn je HTML.
Go back to Yuletide Carols / Jula Karolaro
Reiru al Yuletide Carols / Jula Karolaro
Go back to Gene Keyes home page Reiru al hejmpaĝo de Gene Keyes

Riu-Riu-chorus
Riu verses 1 & 2
Riu verses 3 & 4
Riu verses 5 & 6
Riu verse 7

Lyrics only / Nur lirikoj
Spanish (1556)

Note: I have modernized the old Spanish spelling in some instances, but not all.

That slightly incestuous verse 6, included here, is omitted from all the recordings I've heard, and most of the English text versions I've seen, except The New Oxford Book of Carols. —GK


Noto: mi ĝisdatigis la malnovan hispanan literumadon en kelkaj lokoj, sed ne ĉiuj.

Tiu iomete incesta strofo 6, inkludate ĉi tie, mankas al ĉiuj la son-registraĵoj kiujn mi aŭskultis, kaj plejparte de la anglaj tekst-versioj kiujn mi vidis, krom
The New Oxford Book of Carols. —GK
English (2012)

Note: "Riu riu chiu" is said to be the call of a nightingale, and/or the call of a shepherd to his sheep, e.g. in a riverside fold. The first line in Spanish is ambiguous, as to whether the riverbank is protecting an (unspecified) nightingale, or a shepherd is protecting his (unspecified) flock at a riverbank. So in both translations, I equivocated a bit in that first line by vaguely referring to a "riverside guardian", while my second line is more accurately done.


Noto: "Riu riu chiu" laŭdire estas la pepo de najtingalo, kaj / aŭ alvoko de ŝafisto al lia grego, ekz., ĉe riverlima ŝafejo. La unua verso en la hispana estas ambigua, je ĉu la riverbordo gardas (nespecifan) najtingalon, aŭ ĉu ŝafisto gardas lian (nespecifan) gregon ĉe riverlimo. Do en ambaŭ tradukoj, mi tordetis tiun unuan verson per malprecize aludante al "riverlimon", kvankam mia dua verso estas pli precize farata.
Esperanto (2012)

Note: all versions here have exactly the same rhythm, but English lettering takes up more space than the other two.


Noto: ĉiuj versioj ĉi tie havas ekzakte la saman ritmon, sed angla literigado uzas pli da spaco ol la alia du.




Coro

Riu riu chiu, la guarda ribera;
Dios guardó el lobo de nuestra cordera.
Dios guardó el lobo de nuestra cordera.
Refrain

Riu riu chiu, riverside guardian;
God has kept the wolf from our precious lambkin.
God has kept the wolf from our precious lambkin.

Refreno

Riu riu chiu, gardu river-limon;
Di' el lupo gardis nian ŝafidinon.
Di' el lupo gardis nian ŝafidinon.

1
El lobo rabioso la quiso morder;
Mas dios poderoso la supo defender.
Quisole hazer que no pudiese pecar;
Ni aún original esta virgen no tuviera.

1
Rabid wolf had tried our Lady's neck to bite;
But almighty God could make the wolf take flight.
God made Mary such that nothing could be her sin;
Even Adam's sin could never touch this virgin.


1
Lup' rabia volis mordi al virin'
Sed plejpova Dio tuj defendis ŝin.
Volis igu ke ĉi virin' ja manku pek';
Pek-Unuan eĉ havis virgulino nek.


2
Este qu'es nacido es el gran monarcha;
Christo patriarcha de carne vestido.
Hanos redimido con se hazer chiquito;
Aunque era infinito, finito se hiziera.

2
He who's just been born is the mighty monarch;
Dressed in flesh now, Christ, behold our patriarch.
To redeem us all he became an infant so slight;
Though he had been infinite he made himself now finite.


2
Tiu ĵus naskita estas grand-monarko;
Krist' vestita karne jen nia patriarko.
Li redemptis nin kiam li sin malgrandigis;
Kvankam infinita, finitan li sin igis.

3
Muchas profesias lo han profetizado;
Y aún en nuestros días lo hemos al canzado.
A Dios humanado vemos en el suelo;
Y al hombre en el cielo porque Él lo quisiera.

3
Many prophets gave us prophecy and forecast;
So today in our time we realize them at long last.
Humanizing God here is what we see on earth;
God wants us in heaven because of mankind's worth.


3
Multaj da profetoj faris profetaĵojn;
Ni hodiaŭ atingas iliajn viziaĵojn.
Dio humaniĝas, kaj teron li alvenas;
Ĝis ĉiel' homaro, ĉar Dio nin alprenas.


4
Yo vi mil garzones que andavan cantando;
Por aquí volando haziendo mil sones.
Diziendo a gascones, gloria sea en el cielo;
Y paz en el suelo pues Jesús naciera.


4
Angels by the thousand I saw who were winging;
Down to here and now, who a thousand songs were singing.
Telling all the people of Jesus at his birth;
Glory be in heaven; and also peace on earth.

4
Mil anĝelojn mi ja vidis kunflugante;
Tien ĉi kun miloj da voĉoj laud-kantante.
Konigante ĉiujn, Jesu', jen ties apero;
Gloron en ĉielon, kaj pacon sur la tero.


5
Este viene a dar a las muertos vida;
Viene a reparar de todos la caida;
Es la luz del día aqueste mozuelo;
Este es el cordero que San Juan dixera.

5
Cometh he to raise the dead, give life for all;
Cometh he for sinners, to save us from the fall.
He's the light of day, a stripling from God's dawn;
He's the lamb of God, about whom spoke Saint John.

5
Venis li por doni al mortintoj vivon;
Venis li por savi pekantojn el deklivon.
Li la lum' de tago, junul' al ni inspiras;
Li l'ŝafido pri kiu Sankt' Johan' eldiras.


6
Mira bien que os cuadre que ansina lo oiera,
Que Dios no puediera hazerla más que madre;
Él qu'era su Padre, hoy d'ella nació
Y el que la creó su hijo se dixer.)


6
Know the story squares up, just as we will hear it;
God could not make more than a mother of good spirit.
He who was her father, was born of her today;
Her he had created, yet he's her son he'd say.


6
La rakont' ĝustiĝas, tiel ĉi audata;
Di' ne farus pli ol patrinon bon-amatan.
Tiun ŝian patron, ŝi naskis lin hodiaŭ;
Li ŝin kreis kaj estas ŝia filo ankaŭ.

7
Pues que ya tenemos lo que deseamos,
Todos juntos vamos, presentes llevemos.
Todos le daremos nuestra voluntad,
Pues a se igualar con el hombre viniera.

7
Now that we possess all that which we desire;
Let us all together bring gifts which will inspire.
Let us all together give him our willing vow;
He has come so as to be mankind's equal now.


7
Nun ke ni posedas tion ke ni deziras;
Ĉiuj ni portante donacojn ni kuniras.
Ĉiuj ni al li donu nian volontecon;
Ĉar li por homaro kunhavu egalecon.
Translations / Tradukoj
cc Gene Keyes 2012
Non-commercial re-use permitted with attribution. / Ne-komerca re-uzo permesata kun atribuo.

References / Referencoj:

Although the translations and score are mine, the following sources have been useful, among others:
Kvankam la tradukoj kaj partituro estas de mi, la jenaj fontoj estis uzindaj, inter aliaj:

• Score / Partituro: Anders Sternberg (his and several others are available for free download from the Choral Public Domain Library website, CPDL Also, CPLD's own page on Riu (second link above) has all 7 verses in Spanish, but the English translation misses verse 6, and repeats verse 2.
Ties kaj aliaj haveblas por senpaga elŝuto el CPLD (= Ĥora Publika Regna Biblioteko.) Ankaŭ, la CPLD-paĝo mem pri Riu (dua ligilo supre) havas ĉiujn 7 de la strofoj en la hispana; sed angle, malhavas strofon 6, kaj ripetas strofon 2.

• Background and all of Riu's lyrics in both languages (though the English is not rendered as poetry) are in The New Oxford Book of Carols edited by Hugh Keyte, Andrew Parrott, and Clifford Bartlett (Oxford, 1998). Very pricey; however, that Amazon link enables one to "Look Inside" and examine Riu.
La etoso de Riu kaj ĉiuj de ties lirikoj ambaŭlingve enhavas en tiu libro, malgraŭ ke la angla ne estas poezia. Tre altpreze, sed tiu ligilo al Amazon ebligas ke oni povas "Rigardu Interne" kaj ekzameni Riu-on.

Some selected Riu Riu Chiu recordings that I like, via YouTube, roughly in order of preference:
Kelkaj elektataj Riu Riu Chiu son-registraĵoj kiujn mi ŝatas, per YouTube, iomete lau prefer-ordo:


Anuna: My favorite; an eight voice Irish male chorus, with a captivating single-drum accompaniment. However, it only has verses 1 and 2 — and seven repeats of the refrain . . . / Mia plejpreferato, ok-voĉa Irlanda ĥoro, kun orel-loga unuopa tambura akompano. Tamen, ĝi havas nur strofojn 1 kaj 2 — kaj sep ripetojn de la refereno . . .

Monkees: Nice acappella version, but likewise only verses 1 and 2. / Plaĉa senakompana versio, sed same kun nur strofoj 1 kaj 2.

Capella de Ministrers: This YouTube scrolls the score while a chorus sings. Has three verses: 1, 2, and 7. / Ĉi tiu YouTube-aĵo volvo-rulas la partituron dum ĥoro kantas. Havas tri strofojn: 1, 2, kaj 7.

Kingston Trio: Well done early version, with five verses, the most in this set: 1, 2, 4, 5 and 7. / Bone-farita frua versio, kun kvin strofoj, la plejmulto en ĉi tiu aro: 1, 2, 4, 5, kaj 7.

Kalenda Maya: A medieval-music group from Norway. Verses 1, 2, 3, and 4. / Mezepoka-muzik-grupo el Norvegio. Strofoj 1, 2, 3, kaj 4.

David W. Solomons: A one-man "chorus" via multitrack recording. Has sequential Spanish and English lyric stills onscreen as they are sung. Verses 1, 2, and 4. / Unu-viro "ĥoro" per multetraka registrado. Havas sinsekvan hispanan kaj anglan lirikoj-sen-movaĵojn surekrane dumkante. Strofoj 1, 2, kaj 4.

Daniel Mantey: Unusual in this version is a hurdy-gurdy playing in the background. Verses 1, 2, and 4. / Nekutima en ĉi tiu versio estas gurdo ludante en la fono. Strofoj 1, 2, kaj 4.


• Finally, embedded below is a better-than-average MIDI, by "Anonimo" which is nice and slow, and therefore good to practice singing Riu with, compared to how fast most vocal versions are. The melody is actually quite simple, but what makes it tricky — to sing, as well as to arrange this score — is knowing where to put the syllables. In all three of the languages here, at different places, one syllable may stretch over two or three beats, or two syllables will be stuffed into one note.
Finfine, enfiksata sube estas plibona-ol-mezvalore MIDI-aĵo de "Anonimo", kiu estas plaĉa kaj malrapida, kaj tiel bona por ekzerci ies kantadon de Riu, kompare kun tiom rapide estas plejmultaj da voĉaj versioj. La melodio fakte estas tre simpla, sed tio kio faras ĝin tiklan — por kanti, aldone al aranĝi la partituron —estas sciante kie demeti la silabojn. En ĉiu tri lingvoj ĉi tie, je malsamaj posicioj, unu silabo eble streĉus tra du aŭ tri taktoj, aŭ du silaboj estus malstreĉataj en unu noton.
Riu Riu Chiu MIDI by "Anonimo"

(Can also be downloaded.) (Ankaŭ elŝutebla.)


Additional links / Aldonaj ligiloj:

Esperanto:

A set of 148 online Christmas carol lyrics in Esperanto by Leland Ross Bryant [Haruo Ros']
Aro de 148 surretaj Kristnask-karolaj lirikoj en Esperanto de Leland Ross Bryant [Haruo Ros']

http://web.archive.org/web/20071203053102/http://www.geocities.com/cigneto/thcind/kristnasko.html


English / Angla:


Douglas D. Anderson
A Treasury of Christmas Carols
Over 3,400 Christmas carols and hymns. / Pli ol 3,400 Kristnask-karoloj kaj himnoj.


Go back to Yuletide Carols / Jula Karolaro
Reiru al Yuletide Carols / Jula Karolaro
Go back to Gene Keyes home page Reiru al hejmpaĝo de Gene Keyes